İş Sözleşmesi Feshedilen İşçinin Sahip Olduğu Temel Haklar
1. Kıdem Tazminatı
İşçinin en temel haklarından biridir. Bir işyerinde en az 1 tam yıl çalışmış olan işçinin, iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı bir neden (ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gibi durumlar hariç) olmaksızın feshedilmesi durumunda ödenir.
- Hesaplama: Çalışılan her tam yıl için işçiye 30 günlük brüt ücreti tutarında ödeme yapılır.
- Kapsam: Sadece çıplak maaş değil, yemek, yol ve ikramiye gibi süreklilik arz eden yan ödemeler de (giydirilmiş brüt ücret) hesaba katılır.
2. İhbar Tazminatı
İş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf, bunu belirli bir süre önceden karşı tarafa bildirmek zorundadır. Eğer işveren işçiyi bu sürelere uymadan derhal işten çıkarırsa, bildirim süresine ait ücreti peşin olarak ödemekle yükümlüdür.
- 6 aydan az çalışma: 2 hafta
- 6 ay - 1,5 yıl arası: 4 hafta
- 1,5 yıl - 3 yıl arası: 6 hafta
- 3 yıldan fazla çalışma: 8 hafta
3. Yıllık Ücretli İzin Alacağı
İşçi, çalışırken hak edip de kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretleri, sözleşme sona erdiğinde nakit olarak alma hakkına sahiptir. Bu ücret, işçinin işten ayrıldığı tarihteki son brüt ücreti üzerinden hesaplanır.
4. Ücret ve Diğer İşçilik Alacakları
İş sözleşmesi bittiği anda, işçinin o ana kadar içeride kalan tüm hak edişlerinin ödenmesi gerekir:
- Çalışılan günlerin ücreti
- Fazla mesai ücretleri
- Hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil (UBGT) ücretleri
5. Yeni İş Arama İzni
İhbar süresi kullandırılan işçiye, mesai saatleri içerisinde günde en az 2 saat yeni iş arama izni verilmesi zorunludur. İşçi isterse bu izinleri birleştirerek toplu olarak da kullanabilir.
6. İş Güvencesi ve İşe İade Davası
Eğer iş yerinde 30 veya daha fazla işçi çalışıyorsa ve işçinin kıdemi en az 6 ay ise, işçi işe iade davası açabilir.
- Süre: Fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır.
Eğer fesih geçerli bir sebebe dayanmıyorsa, mahkeme işçinin işe iadesine veya iş güvencesi tazminatına hükmedebilir.
7. İşsizlik Maaşı
Kendi kusuru ve isteği dışında işsiz kalan işçiler, belirli şartları karşılıyorsa İŞKUR üzerinden işsizlik maaşına başvurabilir. Bu başvuru, fesihten itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.
İşten ayrılırken imzalatılan "İbraname" metinleri dikkatle okunmalı, eksik ödeme varsa şerh düşülerek imzalanmalı veya bir hukukçuya danışılmalıdır.